ท่ามกลางความท้าทายของอุตสาหกรรมข้าวไทยในเวทีโลก การยกระดับข้าวจากพืชเศรษฐกิจดั้งเดิมสู่นวัตกรรมมูลค่าสูง กลายเป็นกลไกสำคัญในการเสริมศักยภาพการแข่งขันของประเทศ โดยเฉพาะการพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีและวิสาหกิจชุมชนสามารถใช้วัตถุดิบภายในประเทศ ลดต้นทุนการผลิต และสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ตอบโจทย์ตลาดยุคใหม่ ทั้งด้านความคิดสร้างสรรค์ ความยั่งยืน และเศรษฐกิจสีเขียว หนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จที่สะท้อนพลังของนวัตกรรมจากข้าวไทยได้อย่างชัดเจน คือ Thai Rice Clay ดินปั้นงานหัตถกรรมจากแป้งข้าวเจ้า ซึ่งนำข้าวไทยมาสร้างคุณค่าเพิ่ม สู่ผลิตภัณฑ์หัตถศิลป์ร่วมสมัยที่ก้าวไกลสู่ตลาดสากล
ผศ.ดร.จักรพันธ์ รูปงาม หัวหน้าสาขาวิชาคหกรรมศาสตร์ศึกษา คณะเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ ผู้พัฒนา Thai Rice Clay เปิดเผยว่า นวัตกรรมดังกล่าวเกิดจากความตั้งใจลดการพึ่งพาดินปั้นนำเข้าที่มีราคาสูง ควบคู่กับการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับข้าวไทย โดยนำแป้งข้าวเจ้าหอมมะลิซึ่งหาได้ง่ายในประเทศมาพัฒนาผ่านกระบวนการวิจัยและปรับปรุงสูตรอย่างต่อเนื่อง จนได้ดินปั้นที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับดินปั้นจากต่างประเทศ ทั้งด้านความยืดหยุ่น ความเนียน และความทนทาน
Thai Rice Clay สามารถนำไปสร้างสรรค์งานหัตถกรรมได้หลากหลาย อาทิ ดอกไม้ประดิษฐ์ งานประณีตศิลป์ และของที่ระลึกเชิงวัฒนธรรม โดยจุดเด่นสำคัญคือช่วยลดต้นทุนการผลิตให้กับผู้ประกอบการและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ขณะเดียวกันยังเพิ่มมูลค่าให้กับข้าวไทย จากวัตถุดิบพื้นฐานสู่ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมที่มีมูลค่าสูง ผ่านการต่อยอดเป็นงานหัตถกรรมสำเร็จรูป เช่น พวงมาลัยและพานพุ่ม ซึ่งได้รับการจดทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP ของจังหวัดนนทบุรี
ผศ.ดร.จักรพันธ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า หลังจากผลงานได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 รางวัลนวัตกรรมข้าวไทย ปี 2567 ส่งผลให้ Thai Rice Clay เป็นที่รู้จักในวงกว้าง ช่วยขยายการรับรู้ของตลาด และเปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่ ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ จึงอยากเชิญชวนผู้ประกอบการเอสเอ็มอีและวิสาหกิจชุมชนที่มีผลงานนวัตกรรมจากข้าว เข้าร่วมการประกวดรางวัลนวัตกรรมข้าวไทย เพื่อยกระดับผลงาน เพิ่มโอกาสทางการตลาด และร่วมกันผลักดันการใช้ข้าวไทยอย่างสร้างสรรค์ สอดรับกับแนวโน้มตลาดรักษ์โลกที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง
นวัตกรรม Thai Rice Clay นับเป็นหนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จจากเวทีการประกวดรางวัลนวัตกรรมข้าวไทย ซึ่งจัดโดยสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ องค์การมหาชน หรือ NIA กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับมูลนิธิข้าวไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยตลอด 17 ปีที่ผ่านมา มีผลงานนวัตกรรมจากข้าวไทยส่งเข้าร่วมประกวดแล้วกว่า 821 ผลงาน ครอบคลุมโอกาสการแข่งขันในหลากหลายอุตสาหกรรม